લેબોરેટરીમાં તૈયાર થશે મગજ વગરના ‘માનવ શરીર’

બાયોટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં થયેલો આ એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને ક્રાંતિકારી ફેરફાર છે. વૈજ્ઞાનિકો ‘બોડીઓઈડ્સ’ (Bodyoids) નામની એક નવી બાયોલોજિકલ સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યા છે.

શું છે આ ‘બોડીઓઈડ્સ’?

• મગજ વગરની સિસ્ટમ: આ એક એવી જીવંત માનવ જેવી સિસ્ટમ છે જેમાં મગજ હોતું નથી, એટલે કે તે કોઈ પણ પ્રકારની પીડા કે સુખનો અનુભવ કરી શકતું નથી.
• બનાવવાની રીત: તેને પ્લ્યુરીપોટેન્ટ સ્ટેમ સેલ્સ (Pluripotent Stem Cells) માંથી વિકસાવવામાં આવે છે. આ કોષોને રાસાયણિક સંકેતો દ્વારા ચોક્કસ અંગોમાં ફેરવવામાં આવે છે.
• લક્ષ્ય: આ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય હેતુ અનેક અંગોને એક જ પ્રણાલીમાં જોડીને માનવ શરીરનું વાસ્તવિક મોડલ તૈયાર કરવાનો છે.

તેનાથી થતા ફાયદ

• દવાનું પરીક્ષણ: હવે નવી દવાઓના પરીક્ષણ માટે પ્રાણીઓ પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે. માનવ કોષોમાંથી બનેલા આ મોડલ પર વધુ સચોટ પરીક્ષણ થઈ શકશે.
• અંગોનું પ્રત્યારોપણ: ભવિષ્યમાં માનવ અંગોની અછતને પહોંચી વળવા માટે આ એક વિશાળ સ્ત્રોત બની શકે છે.
• બીમારીઓનું સંશોધન: વિવિધ અંગો પરસ્પર કેવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે અને બીમારીમાં કેવું વર્તન કરે છે તેનો અભ્યાસ સરળ બનશે.

પડકારો અને વિવાદ

• નૈતિક પ્રશ્નો: ટીકાકારો માને છે કે આનાથી માનવ જીવન એક ‘વસ્તુ’ બની જશે. માનવ કોષોના ઉપયોગ અને તેની માલિકી અંગે પણ મોટા પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
• ટેકનીકલ અવરોધો: હાલમાં સ્થિર રક્તવાહિકાઓનું નેટવર્ક બનાવવું અને મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવું એ વૈજ્ઞાનિકો માટે મોટો પડકાર છે.

રોકાણ: આ પ્રોજેક્ટને અબજોપતિ ટિમ ડ્રેપર અને અન્ય મોટી બાયોટેક કંપનીઓનું સમર્થન મળ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે વિજ્ઞાન જગત આને ભવિષ્યની મોટી તક તરીકે જોઈ રહ્યું છે