ચૂંટણીમાં `ખેલા’ થશે, તો સુપ્રીમ ચૂપ નહીં બેસે

અદાલતના હાથ બાંધેલા નથી. ચૂંટણીમાં ખેલા થઈ હશે તો ચૂપ બેસી નહીં રહીએ, તેવું `સર’ વિવાદ વચ્ચે નારાજ સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિઓએ જણાવ્યું હતું.સૂત્રો પરથી મળતી માહિતી  ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને વી. મોહનાની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, પક્ષે પ્રથમ દૃષ્ટિએ એક કેસ બનાવ્યો છે, જેમાં નામાંકન પ્રક્રિયાની પવિત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટે નિર્દેશોની જરૂર છે, તેથી, બેન્ચે રાજ્ય ચૂંટણીપંચને વાયએસઆરસીપીની નામાંકન સમયમર્યાદા લંબાવવાની વિનંતી પર વિચાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. પક્ષે તેના ઉમેદવારો સામે વ્યાપક હિંસાની ફરિયાદ કરી હતી.  કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, તે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં સીધી દખલ કરી રહી નથી, પરંતુ આંધ્રપ્રદેશ રાજ્ય ચૂંટણીપંચને પક્ષની ફરિયાદ પર વિચાર કરવા અને યોગ્ય નિર્ણય લેવાની મંજૂરી આપી રહી છે. કોર્ટે એસઈસીને 21 ઓક્ટોબરે ઉમેદવારોની અંતિમ યાદી જાહેર ન કરવાનો અને તેને  23 ઓક્ટોબર સુધી મુલતવી રાખવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. વાયએસઆરસીપીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી અને આરોપ લગાવ્યો હતો કે હિંસા અને અવરોધોને કારણે તેના લગભગ બેતૃતીયાંશ ઉમેદવારો શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી માટે ઉમેદવારી નોંધાવી શક્યા નથી.  વાયએસઆરસીપીએ અગાઉ હિંસાની આશંકાએ આંધ્રપ્રદેશ હાઈકોર્ટ પાસેથી આગોતરાં પગલાંની માંગ કરી હતી, પરંતુ હાઈકોર્ટે 15 ઓક્ટોબરના આગોતરાં પગલાંની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દીધી હતી. હાઈકોર્ટે નામાંકનની સમયમર્યાદા લંબાવવાની તેમની વિનંતીને પણ ફગાવી દીધી હતી, જેના કારણે પક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગયો હતો. આ અરજીનો રાજ્ય સરકાર અને રાજ્ય ચૂંટણીપંચ બંનેએ વિરોધ કર્યો હતો.  ન્યાયાધીશ બાગચી અને મોહનાની બેન્ચે ઠરાવ્યું કે, વાયએસઆરસીપીએ નામાંકન પ્રક્રિયાની અખંડિતતાનાં રક્ષણ માટે પ્રથમ દૃષ્ટિએ કેસ રજૂ કર્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન, બેન્ચે મહત્ત્વપૂર્ણ અવલોકનો કર્યા, જેમાં જણાવ્યું હતું કે, `મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણીઓ બંધારણનું મૂળભૂત માળખું છે’ અને નામાંકન દાખલ કરવું એ તેનો અભિન્ન ભાગ છે. `બંધારણીય અદાલત બંધારણીય મૂલ્યોની રક્ષક છે’ કોર્ટે કહ્યું, ઉમેર્યું કે, બંધારણીય લોકશાહીના અસ્તિત્વ માટે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં જનતાનો વિશ્વાસ જાળવવો જરૂરી છે. બેન્ચે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, `વિરોધી પક્ષ દ્વારા રજૂ કરાયેલા વીડિયો ક્લિપ્સ અને ભૌતિક અને ઇલેક્ટ્રોનિક મેમોરેન્ડાના પ્રકાશમાં કોર્ટ ન્યાયિક સમીક્ષાનો ઇન્કાર કરી શકે નહીં.’ બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, ચૂંટણીના મામલાઓમાં ન્યાયિક સંયમ જરૂરી છે, જેથી ખાતરી કરી શકાય કે પ્રક્રિયા સ્વતંત્ર બંધારણીય સત્તાના હાથમાં રહે અને ચૂંટણીઓ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં, કોઈ પણ ન્યાયિક હસ્તક્ષેપ વિના યોજાય. જો કે, બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે પ્રથમ દૃષ્ટિએ શક્યતા હોય કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા નામાંકનમાં અવરોધ લાવીને પ્રભાવિત થઈ રહી છે, ત્યારે બંધારણીય અદાલતો ચૂપ રહી શકતી નથી. `બંધારણીય અદાલતો બંધારણીય મૂલ્યોના રક્ષક છે’ બેન્ચે કહ્યું. બેન્ચે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે કોઈ મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ તેની ચિંતાઓને સમર્થન આપવા માટે પુરાવા સાથે કોર્ટનો સંપર્ક કરે છે, ત્યારે મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ન્યાયિક સમીક્ષાની શક્તિને સંપૂર્ણપણે દબાવી શકાતી નથી.