તહેવાર આવ્યો પણ છુટ્ટા નથી આવ્યા – કચ્છના વેપારીની થેલીમાં 500ની નોટ છે પણ 10ની નોટ નથી!
ભુજના બજારમાં ઉભા રહીને એક વાત સ્પષ્ટ દેખાય છે. ગ્રાહકના હાથમાં 500ની નોટ છે, વેપારીના હાથમાં શાકભાજી છે, પણ વચ્ચે જે 10, 20, 50નો સેતુ જોઈએ એ જ ગાયબ છે.
અમે જ્યારે ભુજ, અંજાર અને ગાંધીધામના ત્રણ અલગ-અલગ બજારમાં નાના વેપારીઓને મળ્યા ત્યારે એક જ સૂર હતો.
એક ફળ વેચતા ભાઈએ ચિડાઈને કહ્યું, “સાહેબ, બેંકમાં જઈએ તો કહે છે નોટો નથી. ગ્રાહકને શું કહેવું? 43 રૂપિયા થયા છે, 50 આપે છે, મારી પાસે 7 રૂપિયા છુટ્ટા નથી તો મારે 3 રૂપિયા જતા કરવા પડે છે. ક્યારેક ગ્રાહક જતા કરે, ક્યારેક હું જતા કરું. રોજનું 100-200નું નુકશાન સીધું.”
તહેવાર પહેલા બેંક મેનેજરોએ કહ્યું હતું કે વ્યવસ્થા થઈ જશે, પણ વ્યવસ્થા કાગળ પર જ રહી. પરિણામ એ આવ્યું કે આજે વેપારીને મજબૂરીમાં એવી ફાટેલી, સેલોટેપ મારેલી 20ની નોટ પણ લેવી પડે છે જેને બેંક પણ નથી લેતી.
આ તંગીને કારણે નાનો વેપારી બે બાજુથી મરે છે. એક તો ધંધો ઓછો થાય છે અને બીજું ખરાબ નોટોનો ઢગલો થાય છે.