વિજયાદશમી (દશેરા) એ ભારતીય સંસ્કૃતિનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને લોકપ્રિય તહેવાર છે, જેનો ધાર્મિક, આધ્યાત્મિક અને સામાજિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મોટો મહિમા છે.

​વિજયાદશમીનો મહિમા અને ઉજવણીનું કારણ
​વિજયાદશમી એટલે કે ‘અસત્ય પર સત્યનો વિજય’ અને ‘અધર્મ પર ધર્મનો વિજય’. આ તહેવાર મુખ્યત્વે બે મહાન પૌરાણિક ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલો છે:
​શ્રી રામની રાવણ પર વિજયગાથા:
હિન્દુ ધર્મગ્રંથો અનુસાર, આ દિવસે જ મર્યાદા પુરુષોત્તમ શ્રી રામે લંકાના રાક્ષસરાજ રાવણનો વધ કર્યો હતો અને સીતાજીને મુક્ત કરાવ્યા હતા. અસત્ય, અન્યાય અને અહંકારના પ્રતિક સમાન રાવણ પરના વિજયની ખુશીમાં આ દિવસને ‘વિજયાદશમી’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે રાવણ દહન કરીને બુરાઈ પર સારાજના વિજયનું પ્રતીક ઉજવાય છે.
​મા દુર્ગા દ્વારા મહિષાસુરનો વધ:
શક્તિપીઠો અને નવરાત્રીના સંદર્ભમાં, આ દિવસે દેવી દુર્ગાએ નવ દિવસ અને રાત્રિના ભીષણ યુદ્ધ પછી અત્યાચારી રાક્ષસ મહિષાસુરનો સંહાર કર્યો હતો. તેથી, આ દિવસને અધારી શક્તિઓ પર દૈવી શક્તિના વિજય તરીકે પણ પૂજવામાં આવે છે.
​વિજયાદશમીનું સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક મહત્વ
​શસ્ત્ર પૂજા: ક્ષત્રિય અને યોદ્ધા પરંપરામાં આ દિવસે શસ્ત્રોની પૂજા કરવામાં આવે છે, જે રક્ષણ અને કર્તવ્યનિષ્ઠાનું પ્રતીક છે.
​સીમ ઉલ્લંઘન (અપરાજિતા પૂજન): આ દિવસે ગામ કે નગરની સીમા ઓળંગીને ‘અપરાજિતા દેવી’ની પૂજા કરવાની પરંપરા છે, જે વિજય અને સમૃદ્ધિની કામના માટે કરવામાં આવે છે.
​આપણા વ્યવહારમાં વિજય: આ તહેવાર આપણને પ્રેરણા આપે છે કે જીવનમાં ગમે તેવી મોટી મુશ્કેલી કે અસત્ય સામે લડવું પડે, અંતે સત્યનો જ વિજય થાય છે. આપણા દિલમાં રહેલા અહંકાર, ક્રોધ અને લોભરૂપી ‘રાવણ’નો નાશ કરવાનો આ ઉત્સવ છે.
​વિજયાદશમી એ માત્ર એક તહેવાર નથી, પરંતુ જીવનમાં ઉત્સાહ, સદ્ગુણો અને વિજયની ભાવના જગાડનારું એક પવિત્ર પર્વ છે.